SÖHBƏT - AĞIL HƏR İŞDƏ ÖLÇÜDÜRMÜ?
Bu gün dünyada olan insanların ağılları bir-birinə görə az və ya çox fərqlidir. Ağla görə din olsa, insanların sayı qədər din olması lazım idi. Ağıl bir ölçü olsaydı dinə lüzum olmazdı. Hər kəs ağlı ilə yaxşını yamanı, haramı halalı bilərdi. Ona görə də hər kəsin ağlı hər işdə tək başına ölçü, sənəd, vəsiqə ola bilməz.
Ağıl, səlim ağıl və sakim ağıl olmaqla iki yerə ayrılır. Səlim ağıl peyğəmbərlərdə olur, heç səhv etməzlər. Sakim ağıl isə hər işdə səhv edir. Bu iki ağıl arasında da müxtəlif dərəcələr var. Ağıl haqqı batildən, yaxşını yamandan, faydalını zərərlidən ayıran bir ölçü aləti olsa da, Allahu təalaya aid bilgilərdə ölçmə işi olmayacağı üçün ağıl bu bilgilərdə sənəd ola bilməz. Lakin məxluqlara aid işlərdə ağlın işə düşməsi doğrudur. Ağıl bu işlərdə qiymətli olur.
RƏVAYƏT - SARAYA TIKILƏN MƏSCID
İmamı Azam Əbu Hənifənin tələbəsi İmamı Əbu Yusüf (rahmətullahi aləyh), Harun Rəşid zamanında qazı idi. Bir gün Harun Rəşidin yanında ikən, birindən şikayətçi olan birisi gəldi. Harun Rəşidin vəziri də mən şahidəm, dedi. İmamı Əbu Yusüf vəzirin şahidliyini qəbul etmədi. Xəlifə, nə üçün vəzirin şahidliyini qəbul etmirsən, soruşdu. İmam, bir gün ona iş buyurmuşdunuz. O da sizə, mən sizin qulunuz, kölənizəm demişdi. Əgər doğru söyləmişdisə, kölənin şahidliyi məqbul deyildir. Yalan söyləmişdisə, yalançının şahidliyi də eşidilməz, buyurdu. Xəlifə, mən şahidlik edərsəm, qəbul edərsənmi? dedi. Xeyir, etmərəm buyurdu. Nə üçün? dedi. Sən namazı camaat ilə qılmırsan, buyurdu. Mən müsəlmanların işləri ilə məşğulam dedi. İmam, Xaliqə ibadətin olduğu yerdə, məxluqa itaət edilməz buyurdu. Xəlifə, doğru söyləyirsən dedi və sarayında məscid tikilməsini əmr etdi. Müəzzin və imam təyin edildi və ondan sonra namazı həmişə camaat ilə qıldı.