XATİRƏ - BİR ÇANAQQALA ŞƏHİDİNİN MƏKTUBU
Anacan! Dörd əsgər dünyaya gətirməklə fəxrli, şanlı türk anası! Nəsihət dolu məktubunu Divrin Ovası kimi gözəl, yaşıllıq bir düzənliyin ortasından keçən dərənin kənarındakı armud ağacının altında oturarkən aldım. Təbiətin yaşıllıqları arasında məst olmuş ruhumu bir qat daha möhkəmlətdi. Oxudum, təkrar oxudum. Belə müqəddəs bir vəzifədə olduğuma sevindim. İndi bu keçən dəqiqələr anında xidmət əsgəri gəlib dedi ki:
- Əfəndim, südlü çayınız, buyurun için!..
- Mustafa, bu südü haradan aldın?
- Dərə kənarındakı sürünün çobanından 10 lirəyə aldım.
Anacan, 10 lirəyə 100 dirhəm süd, həm də su qatılmamış. Qoyundan indicə sağılmış, aldım və içdim.
Anacan, sən mütəəssir olma! Mən səni, bəli səni mütləq buralara gətirəcəyəm. Və sənə bu təbii mənzərəni göstərəcəyəm. O gözəl tünd yaşıl çayırın bir tərəfində paltar yuyan əsgərlərim cərgə ilə düzülmüşlər. Çox gözəl səsli bir azan oxuyurdu.
Ey Allahım! Bu düzənlikdə onun səsi nə qədər gözəldir. Bülbül belə susdu, əkinlər belə hərəkətsiz idi, dərə belə səssiz idi. Hər kəs, hər şey, bütün mövcudat onu, o müqəddəs səsi dinləyirdi. Azan qurtardı. O dərədən məndə bir dəstəmaz aldım. Camaat ilə namaz qıldıq. O gözəl yaşıl çayırların üzərinə diz çökdüm. Əllərimi qaldırdım,
“Ey mənim Rəbbim! Bu qəhrəman əsgərlərin bütün diləkləri; İsmi-cəlalını ingilislərə və fransızlara tanıtmaqdır. Sən bu şərəfli diləyi lütf et və hüzurunda titrəyərək, bu cür gözəl və sakit bir yerdə sənə dua edən biz əsgərlərin süngülərini kəskin, düşmənlərini onsuz da əzdin, bütün-bütün məhv eylə!..”
Deyərək bir dua etdim və qalxdım. Artıq mənim qədər məsud, mənim qədər sevincli bir kimsə təsəvvür edilə bilməz.
Anacan paltar istəmirəm, pulum hələ də qalır, Allah razı olsun!..
Oğlun Həsən Əthəm 1331 (17 aprel 1915)