TARİX - ÇANAQQALA SAVAŞI
Osmanlı dövləti 1914-ci ildə İttifaq və Tərəqqi partiyası və Ənvər-Tələt-Cəmal üçlüyü tərəfindən bağışlanılmaz bir xəta əsəri olaraq 1-ci Dünya Müharibəsinə qoşuldular. İttifaq dövlətləri ilə 4 ayrı cəbhədə ayrı-ayrı vuruşmaq məcburiyyətində qaldı.
1-ci Dünya Müharibəsində bütün qaynaqlarımı və imkanlarını səfərbər edən Osmanlı Dövləti hələ savaçın əvvəlindən etibarən Rus, İraq və Sina cəbhələrində məğlubiyyətlərə uğradı. Ancaq Çanaqqalada dünyanın gözlərini qamaşdıran misilsiz zəfərlər qazandı.
Canaqqala Savaşı dünya tarixinin ən qanlı və Türkiyə tarixinin ən böyük zəfərlərindən biridir. İngiltərə və Fransanın Ağ Dəniz donanmaları 18 mart 1915-ci ilin səhər 08.30-da Çanaqqala boğazını keçərək İstanbula çatmaq üçün dəniz hərəkatına başladı.
107 ədəd savaş gəmisi ilə Müttəfiq donanması o zamana qədər dünya tarixinin gördüyü ən böyük dəniz bombardmanı açaraq Boğazda irəliləməyə başladı. Çanaqqala komandiri Cəvad (Çobanlı) Paşa 150 topla qarşılıq verdi. Bu surətlə düşmən armadasının üçdə biri məhv edildi. 6 saat yarım düşmən bombardmanı və Osmanlı topları bir an belə dayanmadı.
Dənizdən keçə bilməyən düşmən qüvvətləri 25 aprel günü Gelibolu yarımadasına əsgər çıxardaraq məşhur Çanaqqala Savaşı başlandı. Düşmən qüvvətləri 1916-cı ilin qışında məğlubiyyətə uğrayaraq çəkilib getdilər.
Birinci Dünya Savaşının gedişatını dəyişdirən Çanaqqala Savaşında İngilislər 205 000, Fransızlar 47 000 itki verdi. Türklər isə 250 000 şəhid vermişdilər. Bütün şəhidlər rəhmət və minnətlə anır, onlar üçün dua edirik.