Azan oxumaq, azana hörmət

Azan oxumaq sünnətdir və İslamın əlamətlərindəndir. Azan, hər kəsə bildirmək, deməkdir. Bəlli olan ərəbcə kəlimələri sırası ilə oxumaqdır. Tərcüməsini oxumaq azan sayılmaz. Mənası başa düşülsə də farsca və başqa dildə oxumaq olmaz.

Azan oxumaq hicrətin 1-ci ilində Mədinədə başlandı. Bundan əvvəl namaz vaxtlarında ancaq “Əssələtü camia” deyilirdi. İlk azan oxuyan Mədinədə Bilali-Həbəşi, Məkkədə isə Həbib bin Abdürrahman idi, “radıyallahü anhüma”.

Hicrətin 1-ci ilində Rəsulullah” sallahü aleyhi və səlləm” Əshabəi-kirama soruşdu. Kimisə “Namaz vaxtlarını bildirmək üçün xristiyanlar kimi zəng çalaq, kimisi Yəhudilər kimi boru çalınsın, kimisi də “namaz vaxtı atəş yandırıb yuxarı qaldıraq, dedi” Rəsulullah bunları qəbul etmədi. Abdullah bin Zeyd bin Saləbə və Həzrəti Ömər “radıyallahü anhüma” yuxuda azan oxumasını gördüklərini dedilər. Rəsulullah “sallahü aleyhi və səlləm” bunu bəyəndi və namaz vaxtlarında belə azan oxumasını əmr buyurdu.

Azan məscidin çölündə və ya minarədə oxunur. Məscidin içində oxumaq olmaz. Yüksək olan yerdə və səsini artırmaq üçün ozünü zorlamamaq sünnətdir. Azanın səhih olması üçün müəzzin müsəlman və ağıllı olmalı və namaz vaxtlarını, Qiblə cəhətini bilməli, sözünə inalınan adil bir kimsə olmalıdır. Çünki azanı başdan sona qədər Qibləyə qarşı oxumaq sünnətdir. Salət və fəlah deyərkən üzü sağa və sola çevirmək sünnətdir. Ayaqları və sinəni qiblədən ayırmaq olmaz. Yaxud minarədə dönərək oxuyar. Sünnətə uyğun olaraq oxunan azanı eşidən cünub (qüslsüz) olsa da, məscidin xaricində Quranı-Kərim oxusa belə, eşitdiyini yavaşca söyləməsi sünnətdir. Başqa heç bir şey deməz, salama cavab verməz, heç bir iş görməz.
Bir Hədis-şərifdə “Hər kim Azanı-Muhammədi səsini eşitdiyi zaman müəzzin ilə bərabər yavaşca oxusa, hər hərfi üçün min savab verilir, min günahı bağışlanır” buyuruldu. Yer üzündə qərbə tərəf bir dərəcə gedəndə namaz vaxtları 4 dəqiqə keçir. Hər 28 km gedəndə eyni vaxtın azanı bir dəqiqə sonra təkrarlanır. Beləcə, yer üzünün hər yerində hər an azan oxunmaqda, Muhamməd aleyhissəlamın ismi hər an hər yerdə eşidilməkdədir.