ANTİK MİSİRDƏ MUMİYALAMA

Antik Misirdə çox kompleks və inkişaf etmiş bir axirət inancı ilə birlikdə ölü bədəni və ruhu dinc bir axirət həyatına hazırlamaq üçün edilən bir çox ayin və tətbiqetmə var idi. Ruh və axirətə dair inanc xüsusilə bədənin qorunmasında sıxlaşmışdı. Buna görə mumiyalama, adamın şəxsiyyətini və şəxsiyyətini axirətdə qoruya bilməsi üçün tətbiq olunmaqda idi.

Mumiyalama əməliyyatı ölünü o biri dünyadakı həyatına hazırlamaq üçün edilən bir silsilə mərasimdən yalnız başlanğıc olanıdır. Bu əməliyyat insanların yanında öküz, timsah, pişik kimi heyvanlar içində edilməkdə idi. Ərəbcə və Farscada "Şamıya" təbiətdə tapılan qatran və bunun qarışıqlarına deyilər, dərman olaraq da istifadə edilərdi. Gerçəkdə ölünün bədənini konserv edərcəsinə qorumaq üçün edilən "Ruh qoruma" əməliyyatında qatranın istifadə edilməsi, onu mumiya ilə sinonim etmişdir.

Mumiyalama funksiyası belə reallaşdırılardı:

Əvvəl ölü yuyunar. Burnundan soxulan alətlərlə beyin boşaldılar.

Göz və ağız boşluqları, yağlı kətan tamponlarla doldurulub göz qapaqları bağlanılardı.
Rahib neştər deyilən iti bir opsidyenlə bədənin sol tərəfini açaraq, içindəkiləri tamamilə boşaldar və bunları       "Kanopik" deyilən cam və vazaların içinə qoyardı. Boşalan qarın qisimi və qadınların sinəsinin içi, xurma şərabı və qoxulu bitkilərlə təmizləndikdən sonra, qatran, darçın, soğan və qoxulu digər ədviyyatlar ilə qarışdırılmış ağac talaşı yerləşdirilirdi.

Açılan yerlər tikildikdən sonra Misirlilərin "Net-jeryt" deyilən və Qahirə yaxınlarındakı bir vadidə tapılan "Natron" tozu natrium karbonat və ya natrium Xlorit (duz) ilə qarışdırılan maddə içində 40 və ya 70 gün (Firon nəslindən olanlar üçün 272 gün) gözlədilərdi. Beləcə bədəndəki nəm yox edilər, orqanik quruluş antiseptik qorumağa alınardı. Bir növ insan şorabası olan bu əməliyyatın sonunda əllər sinədə və ya qarın üzərində birləşdirilərək bədən yatar vəziyyətinə gətirilər və qurudulardı.

Son dövrlərdəki inanca görə, ölünün ruhu Duatdakı bir məhkəmə salonuna Anubis (mumiyalama tanrısı) tərəfindən aparılar və ölünün ürəyi, həmin ürək ki, adamın əxlaqi vəziyyətinin yaddaşı olduğuna inanılardı, Ma'at-ı (Həqiqət və Ədalət) təmsil edən bir tək tükə qarşı dartılar. Əgər nəticə müsbət isə, ruh Osiris tərəfindən Aaruya aparılar, yox əgər nəticə mənfisə iblis Ammit (Ürək Yeyici) - yarı timsah, yarı aslan və yarı hippopotam - dartılmış olan ürəyi yeyər (və beləcə yox edər) və ruh Duatda qalmağa məhkum edilər.