ÖLMƏDƏN ƏVVƏL ÖLMƏK

Hikmət əhli insanlar buyururlar ki: Ölüm sevgilini sevgiliyə qovuşdurur. Çünki insan iki şeydən meydana gəlmişdir. Bədən və ruh. Bədənin arzusu nəfsin arzularıdır. Nəfsin arzusu isə, Cənabı Haqqın qadağan etdikləridir. Nəfsin qidası haramlardır. Nə qədər haram yesə, haram içsə, haram dinləsə, haram seyr edərsə o qədər çox kökəlir və o qədər çox azğınlığı artır. Dolayısı ilə nəfsə bu qidanı verməməli, çünki haramla bəslənən bir vücudun gedəcəyi yer Cəhənnəmdir.
Dinimiz üç qisimdir. Elm, əməl və ixlas. İxlas nəfsin qidası ilə ruhun qidasını ayırmaq üçün və nəfsi mümkün qədər öz istədiyi qida ilə bəsləməmək üçün lazımdır. Yəni ağıl və ixlasın məqsədi ruhu nəfisdən ayıra bilməkdir. Təbii bu çox çətindir, amma şərtdir. Yəni ruhun, nəfsdən ayrılması lazımdır.

Ruh Allahın sevgilisi olduğu, Allahın aşiq olduğu, Allah da ruha aşiq olduğu üçün Peyğəmbər Əfəndimiz “Ölüm, sevgilini sevgiliyə qovuşdurur” buyurur. Yəni ruhu, aşiqi olduğu Allaha qovuşdurur. Övliya olan insanlar bu çox çətin işi həyatlarında ikən edirlər, yəni ruhları ilə nəfislərini ayırd edirlər və artıq sevgiliyə qovuşmuş olurlar. Amma dünyada buna qovuşmayanların ruhu, ancaq ölüncə nəfsdən ayrılır. “Ölmədən əvvəl ölün” hədisi-şərifindəki ölməkdən qəsd nədir? Ölüncə indi duyduqlarımızın, oxuduqlarımızın, öyrəndiklərimizin hamısının həqiqət olduğunu şəxsən görəcəyik. Dolayısı ilə ölmədən əvvəl, öldükdən sonra qovuşacağımız o gerçəklərə indidən tam inanmalı, tam iman etməli və buna görə də yaşamalıyıq. Demək ki, ölmədən əvvəl ölmək, eşitdiklərimizin, öyrəndiklərimizin, öldükdən sonra gerçək olduğunu bilib, o gerçəyə indidən qovuşmaq olur. Öldükdən sonra başına gələcəkləri düşünüb, ona görə hazırlanmaq olur. Bu asan iş deyil, çox çətindir, amma mümkünsüz deyildir. İmamı-Rabbani həzrətləri “Qurtulmanın tək bir çarəsi var. O da qurtulanlarla bərabər olmaqdır” buyurur. Yəni, bu dünya çətinliklərindən, dünya düyünlərindən qurtulmaq istəyiriksə, özümüzə yaxşı, saleh dost tapmalıyıq. Əgər dostumuz yaxşıdırsa artıq biz pis ola bilmərik, özümüzə dönə bilmərik, yəni nəfsimizin arzularını yerinə yetirə bilmərik. Yaxşı dostlarla bir yerdə olanda yaxşı olmaz məcburiyyətindəyik. Bu baxımdan “İnsan sevdiyi ilə bərabərdir” hədisi-şərifinə uyğun olaraq insan dostunu yaxşı seçməlidir. Yaxşı dost Əhli-sünnət alimlərinin kitablarıdır. Bu kitabları oxuyub bunlarla əməl edənlər də yaxşı dostlardır.