SÖHBƏT - XƏYANƏT VƏ ƏMANƏTƏ RİAYƏT

Sual: Əmanətə xəyanət etməyin dindəki yeri nədir?

CAVAB
Xəyanət etmək haramdır. Münafiqlik əlamətidir. Xəyanətin ziddi əmanətdir, əmin olmaqdır.

Xəyanət, bir nəfərin etibarını qazandıqdan sonra, o etibarı puç edən iş görmək, deməkdir. Mömin, hər kəsin malını, canını əmanət edildiyi şəxsdir. Əmanət və xəyanət, malda olduğu kimi, sözdə də olar. Hədisi-şərifdə, "Məsləhət edilən şəxs əmindir" buyuruldu. Yəni, onun doğrunu söyləyəcəyinə və soruşulanı başqalarından gizləyəcəyinə əmin olunar, güvənilər. Onun doğru söyləməsi vacibdir. İnsan malını etibar etdiyi kimsəyə əmanət etdiyi kimi, doğru söyləyəcəyinə əmin olduğu kimsə ilə müşavirə edər, məsləhətləşər. Əli-İmran surəsi, 159-cu ayətində məalən, "Edəcəyin işi əvvəl məsləhətləş" buyuruldu.

Məşvərət, yəni məsləhətləşmək, insanı peşman olmaqdan qoruyan bir qala kimidir. Məşvərət olunacaq kimsənin insanların halını, zamanın və məmləkətin şərtlərini bilməsi lazımdır. Buna siyasət bilgisi deyilir. Bundan başqa, ağılı, fikri qüvvətli, irəlini görən, hətta səhhəti yerində olması lazımdır. Məşvərət olunan kimsənin bilmədiyini və ya bildiyinin əksini söyləməsi günahdır. Səhv ilə söyləməsi günah olmaz. Yuxarıdakı şərtləri daşımayan biri ilə məşvərət edilərsə, hər iki tərəfə günah olar. Din və dünya işlərində bilməyərək fətva verənə mələklər lənət edər. Bir kimsə zərərli olduğunu bilərək bir əmr versə xəyanət etmiş olar.
Abdullah ibn Məsud həzrətləri buyurdu ki:

"Dininizdən ilk olaraq ayrılacağınız, əldən verəcəyiniz şey, əmanət olacaqdır." (Hadiqa)