ƏDƏBSİZ DANIŞMAQ

Sual:Bəzi insanlar ədəbsiz danışır. Ayıb şeylər söyləyir. İnsanların ayıblayacağı pis işlər edir. Müsəlman olan kimsə belə şeylər edər?

CAVAB: Hadiqa da buyurulur ki: Fuhuş, çirkin söz deməkdir. Həddi aşan hər şeyə fahiş deyilir. Buradakı mənası pis olan işləri açıq kəlimələrlə izah etmək, ədəbsiz danışmaq deməkdir. Cima (cinsi əlaqə) üçün və dəstəmaz pozmaq üçün istifadə edilən sözləri söyləmək belədir. Bu sözləri söyləmək fuhuşdur. Çünki bunları söyləmək, mürüvvətə və dinə uyğun deyildir, həyanı, utanmağı aradan qaldırar və başqalarını üzər. Cimanı, dəstəmaz pozmağı və nəcasəti izah etmək lazım olduğu vaxt, açıq olaraq söyləməmək, kinayə olaraq söyləmək lazımdır! Kinayə, bir şeyi açıq mənaları başqa olan sözlərlə izah etməkdir. Ədəbli olan, saleh olan, fuhuş söyləməyə məcbur olanda, kinayə olaraq söyləyər. Məsələn, Allahu təala Qurani-kərimdə cima üçün ləms [toxunmaq] sözünü söyləmişdir.

Dinimizdə həyanın, utanmağın yeri çox mühümdür. Həyası olan, Allahu təaladan utandığı üçün günah işləməkdən çəkinər. İnsanlardan utanmayan Allahdan da utanmaz. Açıqdan günah işləyən kimsə, həm insanlardan, həm də Allahdan çəkinmədiyini göstərir. "Allahın bildiyini quldan nə gizlədim" demək doğru deyildir. Gizli işlədiyi bir günahı başqalarına açıqlamaq doğru deyildir, həyasızlıqdır. Hədisi-şərifdə buyuruldu ki: "Həya və az danışmaq imandan, əxlaqsız söz və çox söz nifaqdandır." [Tirmizi]

Allahu təaladan utanmaq, imanın qüvvətli olduğuna, həyasızlıq da imanın zəif olduğuna əlamətdir. Həyasız kimsənin küfrə düşməsi asan olur. Hədisi-şərifdə, "Həyanın azlığı küfrdür" buyuruldu. (Hakim) Həyasız insan zamanla küfrə qədər gedə bilər. Həya, imanın əsasındandır.

Hədisi-şəriflərdə buyuruldu ki: "Həya, iffət, dilə hakim olmaq və ağıl imandandır. Xəsislik, fuhuş, pis sözlü olmaq isə həyasızlıqdan və münafiqlikdəndir." [Beyhəqı] "Mömin, ayıblamaz, lənət etməz, əxlaqsız söz söyləməz" [Tirmizi] "Cənnət, əxlaqsız və pis söz danışana haramdır." [İbni Əbiddünya] "Allahu təala, əxlaqsız və pis söz söyləyəni sevməz." [İbni Əbiddünya]