SUİ-ZƏNN HÜSNÜ-ZƏNN

Sual: Sui-zənnin dindəki yeri nədir?

CAVAB: Sui-zənn, birisinin pis iş etdiyini zənn etməkdir. Qəlbə gələn pis düşüncə o halıyla sui-zənn olmaz. Qəlbin o tərəfə meyl etməsi sui-zənn olar. Məsələn, birisində bir qələm görəndə, "Görəsən bu qələmi oğurlamış ola bilər?" deyə yalnız düşünmək sui-zənn olmaz. Amma "Oğurlamış ola bilər" deyə zənn etmək sui-zənn olar.

Hədisi-şərifdə buyuruldu ki: "Sui-zənn etməyin. Sui-zənn səhv qərar verməyə səbəb olar. İnsanların gizli işlərini araşdırmayın, qüsurlarını görməyin, münaqişə, həsəd və düşmənlik etməyin, bir-birinizi qardaş kimi sevin, dedi-qodu etməyin. Müsəlman müsəlmanın qardaşıdır, ona zülm etməz, kömək edər. Onu, özündən aşağı görməz." [Buxari, Müslim]
Günahının əfv olunmayacağını zənn etmək

Sual: Günahının əfv olunmayacağını zənn etmək səhv deyil?

CAVAB: Əlbəttə səhvdir. Allahu təalaya da sui-zənn etməmək lazımdır. Günahının əfv olunmayacağını zənn etmək Ona sui-zənn olar.

Şərtlərinə uyğun tövbə ediləndə, hər cür günahı mütləq əfv edər. Diləyərsə, axirətdə küfrdən başqa günahları tövbəsiz də əfv edər.

Qəbul edəcəyini ümid edərək tövbə edəni əfv edər. Hədisi-şəriflərdə buyurulur ki: "Allahu təalaya hüsnü-zənn edin!" [Müslim] "Allahu təalaya hüsnü-zənn etmək ibadətdir." [Əbu Davud] "Allaha and içirəm ki, Allahu təala özünə hüsnü-zənn edərək edilən duanı əlbəttə qəbul edər." [Bəriqə] "Qiyamət günü Allahu təala bir qulunun Cəhənnəmə atılmasını əmr edər. Cəhənnəmə aparılarkən arxasına dönərək, "Ya Rəbbi! Dünyada sənə həmişə hüsnü-zənn etdim" deyəndə, "Onu Cəhənnəmə aparmayın! Qulumu mənə olan zənni kimi qarşılayaram" buyurar." [Beyhəqı]

Sui-zənn və töhmət

Sual: Bir yoldaşın, bəzi əlamətlərinə baxaraq günah işlədiyini zənn edirik. Amma qəti bilmirik. Bu sui-zənn olar? Sui-zənn nədir?
CAVAB: Sui-zənn, bir kimsəni pis zənn etmək, onun günah işlədiyinə inanmaq deməkdir. Hədisi-şəriflərdə buyuruldu ki: "Əmir [başçı], mahiyyətini töhmət altında buraxarsa, onları pozar." [Tabərani] "Sui-zənn etdiyiniz vaxt, həqiqəti öyrənmək üçün araşdırmayın." [İbni Adiy] "Hüsnü-zənn sahibi olması, adamın qulluğunun gözəlliyindəndir." [Hatib]

Bir möminin günah işlədiyini zənn etmək sui zənn olar. Qəlbə gələn düşüncə sui-zənn olmaz. Əgər qəlb o tərəfə meyl edərsə sui-zənn olar.

Kafirə deyil Müsəlmana sui-zənn edilməz. Yəni, müsəlman olduğunu söyləyən və küfrə səbəb olan bir sözdə və işdə olmayan bir nəfərin bir sözündən və ya bir işindən həm imanlı olduğu, həm də imansız olduğu aydın olarsa, küfrə düşdü deməmək