ŞƏXSİYYƏT - ƏMİR TEYMUR XAN

Türk-İslam dünyasının böyük hökmdarlarındandır. Tarixin ən böyük cahangirlərindən biridir. Atası Monqol Barlas Tayfası rəislərindən Əmr Turqay, anası Tiqin Xatundur. 1336 ilində Maveraünnehrdə Səmərqəndlə Belh arasında Keş qəsəbəsində doğuldu. Alimləri və Allah dostlarını çox sevən atası Əmr Turaqay, Teymura ağlı və nəqli elmləriylə sərkərdəlik məlumatlarını müəllilərindən öyrəndi.

Teymur atasının vəfatından sonra başçılar arasında yola getməməzliklər üzündən məmləkətdə anarxiyanın hakim olması üzərinə siyasətə qarışdı. Maveraünnehr Hakimi Əmir Hüseyn ilə birlikdə Şərq Türküstan Hökmdarı Tuğluk Teymura qarşı mübarizə apardılar. 1370-də Əmir Hüseyn ilə arası açılan Teymur, onun ölümündən sonra Maveraünnehrdə tək başına hakim oldu və Səmərqəndə gələrək taxta çıxdı.

Etdiyi bütün döyüşlərdə zəfər qazandı

Böyük əsgərlik xüsusiyyətlərini üzərində daşıyan Teymur Xan, yeddi ildə İranı hakimiyyətini altına aldı. Azərbaycan, bütün İraqı ələ keçirdi. Yenə 1371 və 1379 illərində etdiyi döyüşlərdə Xarəzmi torpaqlarına birləşdirdi. Ömrü hərb meydanlarında keçən Teymur Xan 1389-a qədər beş səfər edərək Uyğurları itaət altına aldı. Mühacir Monqol Şahzadəsi Toxtamışa kömək edib dəstəkləyərək Qızıl Orda hökmdarı etdi.

Toxtamış Xan, Teymur Xana xəyanət edincə, 1390 və 1391-də onu iki dəfə məğlub etdi. İtil Çayı şərqinə hakim oldu. Daha sonra Hindistan üzərinə də səfər edib, 1399-da Şimali Hindistanı zəbt edərək böyük müvəffəqiyyətlər qazandı. Etdiyi bütün döyüşləri qazanan Teymur Xan 1401-1402-də Suriyanı, 1402 Ankara Döyüşü sonunda bəzi Osmanlı torpaqlarını hakimiyyəti altına aldı. Beləcə Çinə və Dehliyə qədər bütün Asiyanı, İraq, Suriya və İzmirə qədər Anadolunu aldı. 200.000 nəfərlik bir ordunun başında Çinə səfərə gedərkən 1405-də vəfat etdi.