TARİX SIFIRIN ELMDƏ İSTİFADƏSİ

Barselona-da Diakonen Lupitus, Ərəbcədən olunan tərcümələri oxuması sayəsində planet və ulduzları izləyə bilən aləti istifadə edə bilmiş və 984-cü ildə Pireney dağlarının arxa yamacındakı Xristian din qardaşlarına, dini çalışmalarını asanlaşdırmaq üçün Müsəlman biliklərini oxuma çağrısını etmişdi. Lupitus din qardaşlarına belə deyirdi: “Namaz vaxtlarını bilm'k, pasxa bayramının tarixini təxmin etmək və dünyanın nə zaman batacağı işarətlərini görmək istəyirsinizsə, Müsəlmanların planetləri izlədikləri aləti istifadə etmək məcburiyyətindəsiniz. Biz planetləri tapan alət xaricində dəqiq hesablamalarda daha əlverişli yardımcı alətləri Avropalı Müsəlmanlardan aldıq. Rəqəmləri də onlardan öyrəndik.

Sıfır rəqəmi riyaziyyata çox böyük bir xidmət etdi. Onluq sistem də Müsəlmanlardan keçmişdir. Bu sistemin kəşfindən 100 il sonra Muhamməd Bin Musa əl Xarəzmi “Algorismos” adlı əsərində bu sistemin istifadə əhatəsini genişləndirdi. O, cəbr və Algoritm kimi riyazi qollarının atası olmağa hər tərəfli  haq qazanmışdı.

Bu sistemdə ilk kəlimə Şərqdən Ərəbcə “Əl-Cəbr”-dən ikinci kəlimə də “Xarəzmi”-den gəlməktədir. Orta əsr riyaziyyatında ən böyük çevriliş, sıfırın istifadəsi olmuşdur. O günə qədər istifadə olunan latın rəqəmlərində sıfır olmadığı üçün riyazi məsələlər çox çətin həll olunurdu. Onluq sistemin Müsəlmanlardan alınmasıyla Avropa bir keşişin sözüylə desək- " bütün sayıların qəddarlığından qurtuldu.”