SÖHBƏT ................................................. ƏDƏBLİ OLMAQ

Dinimiz başdan sona qədər ədəbdir. Ədəb, qulun özünü Cənab Haqqın iradəsinə tabe etməsi, gözəl əxlaqlı olmasıdır. Hədisi-şərifdə, “Sizin ən yaxşınız, əxlaqı ən gözəl olandır”, buyuruldu. İffətli insan həya sahibidir, yəni günah işləməyə utanır. Ədəbli olmağın əhəmiyyəti böyükdür.

İnsanların qüsursuz olması və ya insanın sadəliyi daha çox iffət məsələsində müəyyən olur. Allahu təala, Qurani-Kərimin bir çox yerində iffətini mühafizə edənlərə böyük mükafatlar vəd etmiş, möminlərin xüsusiyyətini izah edərkən də buyurur ki:

“Möminlər namazlarını huşu içində qılar, boş, lazımsız şeylərdən üz çevirər, zəkatlarını verər, iffətlərini qoruyar, əmanət və əhdlərinə riayət edər.” [Möminin 1-8]

    Qanuni Sultan Süleyman Xan ordusuyla səfərə çıxmışdı. Belqrad yaxınlığında fasilə verilmişdi. Əsgərlər susuzluqlarını aradan qaldırmaq, dəstəmaz almaq üçün bir monastırın yaxınında bulaq tapıb, ehtiyaclarını aradan qaldırarkən, rahib bir neçə rahibəni su almaq bəhanəsiylə bəzəyib bulağın başına göndərdi. Qadınların gəldiyini görən əsgərlər dərhal bulağın başından çəkilib, kürəklərini döndülər, bəzəkli qadınlara yan gözlə belə baxmadılar ...

    Bu vəziyyəti uzaqdan ibrətlə seyr edən rahib Xaçlı ordunun komandirinə bu yazını göndərdi:

“Siz bu ordu ilə bacara bilməzsiniz. Bunlar qadına-qıza, mala-mülkə əhəmiyyət vermirlər. Bütün mal və mülklərini fəda edərək Allah yolunda döyüşürlər. Hər kəsə qarşı gözəl davranıb, kimsəyə zülm etmirlər. Siz onlardakı bu xüsusiyyətləri ortadan qaldırmadan, onlarla döyüşsəniz, canınızdan və mallarınızdan məhrum qalarsınız! ..”

Üç qitədə at oynadan bizim babalarımız işdə belə ədəbli idilər. Onlar kimi yaxşı bir müsəlman olmaq üçün gözəl əxlaqa sahib olmalı, pis əxlaqdan uzaq durmalıdır. Ancaq bununla dünya və axirət səadəti əldə edilir. Gözəl əxlaqın da, elm və ədəb öyrənməklə, yaxşı insanlarla yoldaşlıq etməklə əldə ediləcəyini unutmamaq lazımdır.