SÖHBƏT ZƏRURƏT VƏ FİTNƏ ZAMANINDA

Sual: Harama halal və ya haram bir şey üçün Allah razı olsun deyənin kafir olacağı din kitablarında yazılıdır. Biz namaz qılan təsəttürlü adamlarıq. Bayramlarda yad kişilərlə görüşüb və ya öpüşürük. Bizi öpən qoca kişilərə Allah razı olsun desək küfr olar? Məqsədimiz harama halal demək deyildir. Təşəkkür kimi bir şeydir. Yenə də küfrə girmiş oluruk? Bəzi yoldaşlar, siz küfrə girirsiniz, deyir.

CAVAB

Bir hədisi-şərif məali belədir:

“Bilmədən fətva verənə, yerdəki və göydəki mələklər lənət edər.”  [İbni Lal]

Müsəlmana kafir demək çox səhvdir. Bir qurtuluş yolu varsa onu tapmaq lazımdır. Çünki hansı söz küfr, hansı deyil bilmək şərtdir. 99 alim bir şeyə küfr desə, bir tək alim küfr deyil desə, o şəxsə o işə görə kafir deyilməz. Hənəfi məzhəbindəki bütün alimlər bir şeyə küfr desə, digər məzhəbdəki bir alim, bu şey küfr deyil desə, o kimsəyə kafir deyilmir. Onun üçün küfr olan bir mövzuda yüz ölçüb bir biçmək lazımdır. Məsuliyyətsiz insanlar dərhal haramdır, halaldır deyə çəkinmədən söyləyirlər. Bilmədən, kitaba baxmadan caizdir, caiz deyildir kimi danışmaqdan çox çəkinmək lazımdır! Haramdan qorxmayan, günah işləməyə cəsarət edən cahildir. Necə ki, “Cahil, cəsur olar” deyilmişdir. Bu söz, “Cahil, günah işləməkdən qorxmaz” deməkdir. Hədisi-şərifdə, “Fətva verməkdə cəsarətli olanınız, atəşə  [Cəhənnəmə atılmağa] ən cəsarətli olanınızdır.” (Darimi)

Məcəllədə deyilir ki:

Zərurətlər qadağan olanı mübah qılar. Yəni, qadağan olan şeylərin zərurət davam etdiyi müddətcə qadağanlığı qalxar. (Maddə 21)

Zərurət olanda haram bir şeydən dərman olaraq istifadə edilir və şəfa hasil ola bilir. Halbuki Peyğəmbər əfəndimiz, “Haramda şəfa yoxdur” buyurur. Haram olan şey necə şəfa ola bilir deyə sual meydana gələ bilər. Bəli, haramda şəfa olmaz. Zərurət olanda haram mübah hala gəlir. Mübahdan şəfa hasil olur. 

Ümumiyyətlə kişi üçün yad qadınla əllə görüşmək kimi bir zərurət hasil ola bilər. Belə zəruri hallarda haram olan fitnəyə səbəb olmamaq üçün əllə görüşmək mübah olur. Mübah olan bir işdən ötəri təşəkkür etməyə, Allah razı olsun deməyə küfr demək doğru olmaz.

[Ancaq, zərurət və fitnə zamanlarında edilməsi caiz olan şeyləri, sair zamanlarda yəni fitnə və zərurət olmayan hallarda etmək uyğun deyildir.]