SÖHBƏT MƏCUZİLİK (1)

İran və Hindistan xalqının bir qisminin mənsub olduğu batil inanclardan biridir. Bu inancı qəbul edənlərə “Məcusi”, rahiblərinə də “Muz” deyirlər. Hindistan və ətraf ərazilərdə yayılmış olan Brəhmənlərin bir şöbəsi olan Məcusilər atəşə, inəyə, timsaha sitayiş edirlər. Onlar b.e.ə. təxminən 551-ci illərdə Zərdüşt (Zarathoustra) adlanan birinin qurduğu bir növ etiqada bağlıdırlar. Məcusilər ölülərini torpağa dəfn etmirlər, xüsusi tikilən qüllələrdə saxlayıb, leşyeyən quşlara yedirirlər.

İranlılar İbrahim əleyhissalamın bildirdiyi doğru dinə inanardılar. Assurluların bu ölkəyə hakim olmasından sonra, “Sabiilik” adı verilən batil əqidələrini İranda yaymaya başladılar. Sabiilər günəşi, ayı və ulduzları müqəddəs bir varlıq hesab edib müxtəlif bütlərə sitayiş edərdilər. Tək Allaha inanmağı əmr edən ilahi dinin tamamilə unudulmasından sonra, İranlılar Sabiilik əqidəsinə bağlandılar. Onlar zaman keçdikcə atəşə də müqəddəslik sifəti aid etməyə başladılar. Bir qismi atəşi birbaşa tanrı qəbul edəcək qədər dərinə getdilər. Bundan sonra atəşə sitayiş etmək ayinləri uydurub və içərisində heç vaxt sönməyən od qalayıb Atəşgahlar inşa etdilər.

Məcusilik inancında atəşə sitayiş ayinini ortaya çıxararaq insanları ona sitayiş etməyə çağıran “Məcus” adında bir adamdır. Bu ayinin qurucusuna dayanaraq bu etiqadda olanlara “Məcusi” adı verilmişdir. Məcusilik, Sabiiliyin daha da pozularaq davam edən fərqli bir növüdür.

Məcusilər qədim filosofların yaradılış, xeyir və şər haqqındakı görüşlərini araşdırarkən, atəşin hərarətinin (istiliyinin) həyat və varlıqlar üzərində necə təsir etdiyini görmüş və həyatı meydana gətirən bir qüvvə olaraq onu ilahi qüdrət hesab edirdilər. Daha əvvəllər atəş Allahü təalanın bir əsəri olub, onda yaratma xüsusiyyəti olması baxımından məbudun varlığına işarə, dəlil olan bir şey olaraq qəbul edilmişkən sonradan dini liderləri bu təməl üzərində bəzi dəyişikliklər etmişdilər.

Bunlardan bir qismi atəşi tanrı qəbul edirdilər. Bununla belə yenə qədim filosofların; “Birdən ancaq bir doğular” sözləri səbəbiylə, “dualist=iki tanrılı” bir inanışa keçmişdilər. Belə ki; bu fəlsəfi görüşə görə bir olan məbuddan (ilahdan) bir-birinə zidd olan xeyir ilə şər yaranmaz. Bunların ikisi də əzəli ilahdırlar. Xeyir ilahı bir nurdur və yaxşılığın qaynağıdır. Şər ilahı qaranlıqdır və pisliyin qaynağıdır. Xeyir ilahı “Hörmüz”, Şər ilahı isə “Əhriman” adı ilə anılmışdır. Bunlar bir-birilə mütəmadi döyüş halindadırlar. Yaxşılıq çoxaldığı zaman Hörmüz, pislik çoxaldığı zaman Əhriman qalib gəlmişdir, deyirlər. Bu ikili tanrı inanışına din tarixində “Sənəviyyə-Dualizm” adı verilmişdir.